Đăng ký thương hiệu độc quyền | Thu tuc dang ky thuong hieu| thuong hieu

QĐND Online - 89 tuổi nhưng già làng Kê Xâr (tên thường gọi là Quỳnh Hoàng), ở thôn A Diên, xã A Ngo, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên - Huế được mệnh danh là người giữ tiếng gọi tình cho các bản làng người dân tộc Tà Ôi - Pa Kô trên dãy Trường Sơn.

“Chết mê chết mệt” tiếng khèn

Dù đã mấy chục năm trôi qua, nhưng tiếng khèn của già làng Kê Xâr vẫn là một “thương hiệu” trong lòng những cô gái của các bản làng người dân tộc Tà Ôi - Pa Kô ở huyện A Lưới và Đăk Rông (Quảng Trị).
Già làng Kê Xâr với chiếc khèn.

Năm 15 tuổi, chàng trai trẻ Kê Xâr bỗng chốc trở thành “thần tượng” của các cô gái trẻ của vùng sơn cước. Mỗi khi Kê Xâr cùng với cây khèn trên môi, cũng là lúc tiếng gọi tình yêu đánh thức trái tim của nhiều cô gái trong bản. Tiếng khèn ấm áp vút lên giữa cánh rừng xanh, như một lời tỏ tình sâu lắng, như một thứ ma lực mộng mị, len lỏi vào tới từng mái nhà có các thiếu nữ đang tuổi trưởng thành. Tiếp chúng tôi trong căn nhà sàn đã cũ, nhắc đến khèn, già Kê Xâr nhớ lại: “Hồi trước, mình mà thổi khèn là nhiều cô gái đẹp trong bản ưa mình lắm! Mà thổi cho tiếng khèn hay đâu phải dễ, ai thổi khèn mà được nhiều cô gái để ý thì đó mới là tiếng khèn hay. Mỗi khi đêm xuống mình lại mang khèn ra thổi, mỗi lần như vậy mọi người trong làng tập trung đông lắm!”.

Lớn lên trong xã A Ngo, Kê Xâr tự mày mò học thổi khèn sau những lần được nghe tiếng khèn các “bậc tiền bối” trong bản. Sự đam mê nhạc cụ cháy bỏng đã giúp chàng trai trẻ Kê Xâr ngày càng thuần thục trong việc thổi khèn. Từ đó, dần dà Kê Xâr “lấn sân” sang thổi sáo, đánh đàn Tê-rê, chơi trống... nhạc cụ nào Kê Xâr cũng chơi khá điêu luyện. Bởi vậy, mỗi khi có lễ hội lớn của các bản làng người dân tộc, Kê Xâr vừa là “chỉ huy dàn nhạc” vừa là người thổi khèn. Năm 1956, như bao thanh niên khác của người dân tộc Tà Ôi - Pa Kô, Kê Xâr nhập ngũ. Tiếng khèn cũng theo Kê Xâr vào chiến trường trong những trận đánh ác liệt ở Đường 9, Đồi K3... Nhờ tiếng khèn mà Kê Xaarr có được tổ ấm. Ông kể: “Già được vợ đẹp cũng nhờ tiếng khèn. Những ngày tháng ở chiến trường, trong một lần nghe tiếng khèn của già, cô chủ tịch phụ nữ xinh đẹp xã A Ngo đã xiêu lòng mình đó. Một năm sau đêm nớ, đơn vị đã tổ chức đám cưới cho mình giữa rừng Trường Sơn khi tiếng bom đạn vẫn rầm rầm bên tai”.

Sau khi đất nước giải phóng, Kê Xâr trở về phục vụ văn hóa ở xã A Ngo. Và cũng từ đó, bất cứ chương trình lễ hội, văn nghệ của người dân tộc của tỉnh, huyện và xã đều một tay Kê Xâr đảm trách. Nhờ đó mà phong trào văn hoá văn nghệ của người đồng bào dân tộc Tà Ôi - Pa Kô ngày càng trải rộng. Không những thế, tại các liên hoan văn hoá các dân tộc miền núi, Kê Xâr đã không ít lần đoạt huy chương vàng, bạc với cây khèn bè.

Gian nan giữ tiếng “gọi tình”

Hơn 70 năm trôi qua, ngoài tiếng khèn vẫn trong trẻo như “hớp hồn” những cô gái trẻ của bản làng một thời, già Kê Xâr là người duy nhất làm được hàng chục nhạc cụ của người dân tộc Tà Ôi - Pa Kô, đặc biệt là cây khèn. Già Kê Xâr không thể nhớ mình đã bao nhiêu lần lội sông lội suối để tìm nứa, tìm gỗ về làm khèn, đàn, trống... Khi còn là thanh niên, cây khèn của Kê Xâr làm ra luôn được mọi người trong các bản làng mê mẩn khi âm điệu vang lên. Cho đến giờ, dù đã lọm khọm ở cái tuổi xế chiều, nhưng những cây nứa vẫn được Kê Xâr gọt, vuốt trơn tru. Cũng từ đó, mọi người coi già Kê Xâr như là một “báu vật” của người dân tộc Tà Ôi - Pa Kô, bởi già là người duy nhất làm được cây khèn để lưu giữ nét văn hóa truyền thống của người dân tộc Tà Ôi - Pa Kô sống dọc theo dãy Trường Sơn. Già kể: “Thời trai trẻ, cứ nghe già làng nào biết làm khèn là mình lân la theo học, nhìn tay dao, nhìn ống nứa do các già làng chọn, mình bắt chước làm theo. Làm đi làm lại nhiều lần, học hỏi kinh nghiệm của các già làng, dần dần mình cũng thuần thục, vào rừng nhìn cây nứa nào là mình biết nó cho tiếng khèn hay, những cây khèn mình làm ra, lâu lâu lại có một số người ở Quảng Nam, Quảng Trị tìm đến để mua”.

Sau mấy chục năm làm khèn, trống, đàn Ta-lư, đàn Tê-rê, tù và..., già làng Kê Xâr kiêm luôn chỉnh thanh la, chiêng cho các bản làng người dân tộc. Đến nay, bộ sưu tập do tự tay già Kê Xâr làm ra đã có hơn 20 nhạc cụ dân tộc, trong đó khèn là loại nhạc cụ mà già tâm đắc nhất. Thế nhưng, già Kê Xâr vẫn đau đáu một nỗi buồn, già sợ khi mình về với Giàng sẽ không có ai tiếp nối việc làm khèn để lưu giữ cho những đời sau. Bốn người con của già đã không thể kiên trì nghe già dạy những đường dao, cách tìm nứa để làm nên cây khèn hay. Cho đến nay, vẫn chưa có ai có thể kế nghiệp làm khèn của Kê Xâr.

Chúng tôi tự hỏi, rồi năm tháng sẽ qua đi, khi đôi tay đã mỏi, đôi chân không thể băng rừng lội suối, ai sẽ là người tiếp bước già Kê Xâr vào rừng xanh tìm nứa, tìm gỗ; bàn tay nào sẽ làm được cây khèn để tiếng “gọi tình” sống mãi. Thiết nghĩ ngành văn hóa địa phương sớm có kế hoạch bảo tồn và phát triển loại nhạc cụ dân tộc độc đáo này, để Trường Sơn không chỉ âm vang tiếng hát của đại ngàn, mà tiếp tục vút lên tiếng “gọi tình” tha thiết...